16.08.2010
Piano + Metropolis
A.s. donderdagavond in de Rotterdamse Pleinbios: de vertoning van Fritz Lang’s Metropolis met live muziek,
18.06.2010
Cinematic Rotterdam
Floris Paalman, programmeur van de Rotterdam Classics, promoveert dinsdag 22 juni op ‘Cinematic Rotterdam, the times and tides of a modern city’. Lees meer »
16.05.2010
Film + architectuur in Den Bosch
Vanaf 17 mei zullen er de komende maanden enkele film + architectuur films draaien in de Verkadefabriek in Den Bosch. Maandag is dat Many words for modern van Jord den Hollander, in 2007 te zien op ons AFFR festival. Lees meer »
09.05.2010
Shopping malls on film
In het Barbican in London vinden geregeld vertoningen van architectuurfilms plaats.
28.04.2010
Rotterdam premiere
Living Architectures van Beka & Lemoine beleeft donderdag 29 april de Nederlandse première, de filmmakers zijn aanwezig. Reserveer nog snel kaartjes bij het NAi.
08.03.2010
De kans om te bouwen
Vertoning van ‘De kans om te bouwen’ (1985) van Rob Klaasman en Maarten Kloos op 17 maart
06.02.2010
The Complete Metropolis
Slechts 200 meter mist, zo kopt het NRC. In 2008 dook in Argentinië de enige (bijna) complete kopie op van Metropolis van Fritz Lang. Vrijdag 12 februari in zijn geheel op Arte TV. Lees meer »
03.02.2010
Infinite Space op TV
Al de tweede documentaire die de AVRO uitzendt naar aanleiding van ons festival: Infinite Space, vertaald als ‘De architectuur van John Lautner – oneindige ruimte‘. Op 28 februari bij Close Up om 18.15 op Nederland 2, kijken!.
02.02.2010
Oscarnominatie voor Logorama
Ja, we herkennen juweeltjes, want de korte animatiefilm Logorama, die we tijdens ons festival draaide, is genomineerd voor de Oscars! Toitoi voor de makers van H5, in het bijzonder Nicolas Schmerkin.
Julius Shulman
Visual Acoustics en het Westcoast modernisme
door Jord den Hollander
Een van de vele premièrefilms op het festival is Visual Acoustics, een eerbetoon aan de onlangs overleden architectuurfotograaf Julius Shulman.
De foto groeide uit tot het icoon van de modernistische architectuur van de zestiger jaren. Twee elegant geklede vrouwen zitten in een glazen huis dat vervaarlijk over een rots uitsteekt. Beneden hen tinkelen de lichtjes van een metropool.
De sterke diagonalen, het uitkragende dak, de manier waarop de vrouwen zijn gepositioneerd, de belichting, alles benadrukt het optimisme, de uitkomst van een lang gekoesterde droom. Toen fotograaf Julius Shulman op een drukkend warme avond van 9 mei 1960, in de Hollywood Hills, door zijn zoeker keek en afdrukte met een minuten durende sluitertijd, had hij geen idee wat de foto teweeg zou brengen.
Voor hem was het business as usual, opdracht nr. 2980 (het Stahl House door Pierre Koenig) in zijn dan bijna 30 jaar durende carriere als architectuurfotograaf. Architect Pierre Koenig had hem gevraagd en, zoals altijd, had Shulman carte blanche gekregen of, zoals het in de film werd genoemd: Final cut. Pas nadat de foto in het blad Arts en Architecture was gepubliceerd en duizenden verzoeken voor extra prints binnenkwamen, begreep Shulman dat er iets bijzonders aan de hand moest zijn. Meer dan met al zijn voorgaande werk had hij met dit beeld een mythe gecreeerd van de architectuur die hem zo lief was: de West Coast Modern.
Het aangename klimaat, de rotsachtige heuvels en het adembenemende woestijnlandschap vormden vanaf de twintiger jaren de inspiratie voor een nieuwe generatie architecten die experimenteerden met lichte nieuwe materialen en moderne technieken. Het waren aanvankelijk de architecten Neutra (Richard Neutra was een goede vriend van Shulman) en Schindler die in de dertiger jaren de toon zetten met hun minimalistische villa’s, maar in de vijftiger en zestiger jaren, mede gesteund door het Case Study House Project, kregen ze navolging in het werk van architecten zoals John Lautner, Pierre Koenig, Craig Elwood, Charles en Ray Eames en William Krisel. Opdrachtgevers met geld waren er zat dank zij de booming business rond Hollywood en het frisse optimisme en de elegantie van hun plannen sprak veel van de jonge ondernemers in de creatieve industrie aan.
De foto’s van Shulman voegden daar nog iets aan toe, de sfeer van heroiek, romantiek en onsterfelijkheid. Ingredienten waar de filmindustrie van Hollywood op was gebaseerd. Foto’s werden gemaakt volgens de principes van het production design met toegevoegde “props” als glimmende convertibles, perfect geklede modellen en nauwgezet geplaatste designmeubels. Image en reality liepen naar de beste traditie van Hollywood volkomen in elkaar over.
De beroemde foto van het ontwerp van Koenig’s Stahlhouse had de architect ook geen windeieren gelegd. Toch plaatste Koenig later wel een paar kanttekeningen bij de glamourous aanpak van Shulman. Vlak voor zijn dood in 2004 wees hij erop dat “ architecten wel eerst een gebouw moeten ontwerpen en laten bouwen voordat mensen als Shulman er foto’s van konden maken”. Koenig maakte zich er, enigszins terecht, zorgen over of de essentie van zijn architectuur niet overschaduwd zou worden door het image wat ermee was gecreëerd. Het is een dilemma waar architecten wel vaker mee worstelen. Gaat het om het beeld of om de inhoud.
Bij de hernieuwde belangstelling voor de West Coast Moderns blijkt het wel degelijk om de inhoud te gaan. Na een periode waarin deze architectuur werd afgewezen als voorbeeld van overdaad en exuberantie is er nu juist belangstelling voor de bijzondere details, het minder milieubelastende minimale materiaalgebruik en de omgang met de natuur. Opnieuw wordt er een nieuwe laag gelegd over de, nog, bestaande voorbeelden. Het spoort een nieuwe generatie aan om de beste voorbeelden die her en der in alle staten van verwaarlozing in de Hollywood Hills en Coachella Valley staan verspreid, te restaureren en nieuw leven in te blazen. Voor de honderden huizen die John Lautner ontwierp is een Deltaplan om sloop te voorkomen nog niet nodig. Zijn soms bijna barokke interpretaties van het modernisme, vol welvingen en zware betonnen volumes, blijken behoorlijk time and taste resistant te zijn. Lautner blijkt een goudmijn voor film en documentairemakers vanwege zijn unieke oeuvre. Lokatiescouts weten de weg naar zijn gebeeldhouwde interieurs blindelings te vinden. De ideale plek voor de bad guys!
The Big Lebowsky, Diamonds are forever, Body Double, Less than Zero, het zijn maar enkele voorbeelden van de tientallen films waarin de acteurs het soms nauwelijks kunnen opnemen tegen de schiterende decors van Lautner.
In Hollywood zijn Image en realiteit zijn nu eenmaal onlosmakelijk met elkaar verbonden. Met de dood van Julius Shulman op 98 jarige leeftijd , in juli van dit jaar, is een icoon van de architectuurfotografie verloren gegaan. Hoewel hij in de zeventiger jaren wilde stoppen met fotograferen, post modernisme vond hij maar onfotografeerbare onzin, bleef hij tot op het laatst actief en maakte hij nog opnames van het laatste werk van Frank Gehry. Zijn werk blijft voor altijd verbonden aan die dynamische en optimistische periode van de vijftiger en zesiger jaren aan de west kust van de Verenigde Staten.
Ach, nog eens te kunnen cruisen in zo’n felrode Chevrolet convertable over Sunset Boulevard en dan thuiskomen en je met tinkelende ijsblokjes in je dubbele whisky neervleien naast je perfecte vriendin en wegdromen bij het fantastische uitzicht.
“Anything else dear?
Dit artikel is gepubliceerd in het A10 nummer van september 2009.
Lees een ander artikel uit Moviemaker hier.
Zoeken
19.06.2010
Nieuwsbrief
Twitterziek? Ongeregeld komt onze tweetalige nieuwsbrief uit. Abonneer door hier te klikken om in de linkerkolom je emailadres in te vullen.
29.10.2009
Follow AFFR on Twitter
Volg het AFFR via Twitter en blijft op de hoogte van de laatste wijzigingen, updates en interessante nieuwtjes.
